Anne Carson - Bài nói ngắn về các hi vọng

Tôi hi vọng ngay chuyện sống trong một ngôi nhà cao su toàn bộ. Nghĩ thử tôi có thể từ phòng này sang phòng nọ nhanh đến dường nào! Một cú nảy bật ngon lành và bạn sẽ tới đó. Tôi có một người bạn với đôi bàn tay nát tan do một lựu đạn lửa trong chiến tranh. Giờ đây, một lần nữa, anh sẽ học cách chuyền bánh mì ở bàn ăn. Học là cuộc sống. Tôi hi vọng mời anh tới nhà được buổi tối này. Học là một màu giống y cuộc sống. Anh nói những điều như thế.

Anne Carson - Eros, niềm ngọt-đắng - Lời tựa

‘Con vụ’ của Kafka là một truyện về một triết gia dành thời giờ rỗi quanh bọn trẻ để ông có thể tóm lấy mấy con vụ đang xoay của chúng. Bắt lấy một con vụ còn đang xoay là việc làm cho ông thấy vui trong khoảnh khắc với niềm tin “rằng sự hiểu biết về bất kì chi tiết nào, sự hiểu biết về con vụ đang xoay chẳng hạn, là đủ cho sự hiểu biết về muôn sự.” Lòng ghê tởm theo sau niềm hoan khoái gần như ngay tức thì và ông ném con vụ xuống, bước đi khỏi. Ấy vậy hi vọng về sự hiểu biết tiếp tục lấp đầy ông mỗi lần bọn trẻ bắt đầu sửa soạn xoay tròn con vụ: “ngay khi con vụ bắt đầu xoay tròn và ông chạy hết hơi theo sau nó, niềm hi vọng chuyển sang trạng thái tất định nhưng khi ông cầm miếng gỗ ngô nghê đó trong tay thì ông lại thấy buồn nôn.”

Truyện này về niềm hoan khoái mà ta tiếp nhận theo ẩn dụ. Một ý nghĩa xoay tròn, giữ thẳng đứng trên một trục của sự thông thường vốn được sắp cùng với các thường quy về hàm nghĩa và biểu thị, mà tuy vậy: xoay tròn là việc không bình thường, và yểm đi sự thẳng đứng bình thường bằng chuyển động kì ảo này là chuyện không thích đáng (impertinent). Cái gì là mối liên hệ giữa sự không thích đáng đối với hi vọng về sự hiểu biết? Đối với niềm hoan khoái?

Truyện này nói đến lí do ta yêu việc sa vào tình yêu. Cái đẹp xoay tròn và trí óc dịch di. Bắt lấy cái đẹp hẳn là hiểu làm sao có thể có được tính ổn định không thích đáng ở trạng thái chóng mặt kia. Nhưng không, hoan khoái đâu cầu vươn xa đến vậy. Chạy hết hơi, mà chưa tới nơi, bản thân việc đó gây hoan khoái, một khoảnh khắc treo đó về niềm hi vọng đang sống.

Trấn áp sự không thích đáng không phải là mục đích của kẻ yêu. Tôi cũng không tin được là triết gia này thực sự đuổi theo sự hiểu biết.

Đúng hơn, ông đã trở thành một triết gia (tức người có cái nghề lấy làm hoan khoái trong sự hiểu biết) hòng cung ứng cho chính mình những cái cớ cho việc đuổi theo các con vụ.

Anne Carson - Ôi một thoáng mê tình trong sầu âu

Em thích một đêm ròng bên người với đôi mắt khép đóng
Hạnh vận là đây - người ở nơi này
xuất hiện
cùng bao vì sao!
Lữ hành rong ruổi em đi
khắp trong trí óc khắp cả hồn em
và
người đàng kia
gối khuỵu bên vệ đường
cùng mấy món dụng cụ
sửa này chữa kia
Trao em một thế giới, người lấy đi thế giới em từng là.

Anne Carson - Bình về phiến đoạn 31 của Sappho

 

Chuyện gì xảy ra nếu tôi bắt đầu một bài luận bàn về những vấn đề tinh thần bằng việc dẫn ra một bài thơ thoạt đầu trông có vẻ không có tính tinh thần chút nào. Phiến đoạn 31 của Sappho như sau:

 

Tôi trông anh dường ngang bằng với thần minh, một người
nào đó đối diện bạn
ngồi và nghe sát
với tiếng nói ngọt

cùng tiếng cười yêu của bạn – ôi nó
làm con tim trong ngực tôi như cất cánh
bởi khi tôi nhìn anh, dẫu một thoáng, không lời nói nào
còn lại trong tôi

không: tiếng nói đứt đoạn và ngọn lửa
mỏng mảnh chạy riết dưới làn da
và trong đôi mắt không thấy gì và tiếng thùm thụp
vang đầy tai

và mồ hôi lạnh tóm lấy tôi và cơn run
siết cả người tôi, xanh tươi hơn cỏ
là tôi và chết đi – hay gần vậy
tôi trông tôi dường như thế.

Nhưng tất cả đều được khích, bởi ngay một người kiệt cùng...