Giorgos Seferis - Những dế

 

Những dế

 

Dế trong nhà ngập tràn
phát tiếng đập tợ đồng hồ nhip loạn
thở hết hơi. Và quãng thì gian

bọn ta sống cũng phát tiếng đập như thế
còn công chính vẫn lặng thinh
làm như không có điều chi cần thốt.

Hồi ở Pelion tôi nghe tiếng bọn ấy
lanh lẹn đào một cái hang
vào buổi đêm. Nhưng giờ đây

bọn ta đã lật chiếc lá định mệnh
và bọn mi biết bọn ta như bọn ta biết bọn mi
từ những kẻ sống ở bắc phương

đến những người da đen vùng xích đạo
rặt xác thân mà thiếu trí
rống gào trong cơn đớn đau

ta lao khổ và mi lao khổ
nhưng bọn ta không kêu không la
cũng chẳng thì thầm, bởi vì

cỗ máy thậm nhanh
khi gieo kinh hãi và khinh miệt
khi định lối tử sinh

Dế trong nhà ngập tràn

Pretoria, 16 tháng Một ’42

— Giorgos Seferis

Giorgio Agamben - Ý niệm về ái tình

Ý niệm về ái tình

Sống trong thân mật với một kẻ lạ, không phải để kéo người ấy lại gần, hay để khiến người ấy tỏ tường ra với ta, mà là để giữ người ấy luôn lạ, luôn xa cách: không hiển hiện - không hiển hiện đến mức tên người ấy ôm chứa họ hoàn toàn. Và, ngay cả trong cơn bất an thích, thì không là thứ gì khác một chốn mở luôn luôn, thứ ánh sáng không phui pha trong đó một hữu thể, cái ấy, mãi mãi được phơi bày và được phong kín.

— Giorgio Agamben

Charles Simic - Mộ địa gia đình

Mộ địa gia đình

Các ông giận dữ và các bà bạo nộ
Được chôn kề cạnh hàng bao năm,
Lời chửi rủa cùng tiếng khóc nghẹn
Xui đám cây rùng mình đến ngày này.

— Charles Simic

Charles Simic - Giá treo cổ của tôi đặt nơi đâu?

Giá treo cổ của tôi đặt nơi đâu? 

Bên ngoài khung cửa sổ
Tôi nhìn ra như đứa trẻ
Nơi thị thành có quân chiếm đóng
Lặng im như một nấm mồ.

— Charles Simic

Charles Simic - Những sở hữu của tôi

Những sở hữu của tôi 

Tôi có nhiều người bạn quá cố
Và những con đường tôi đi rong hàng mấy giờ
Mắt thời lúc mở lúc nhắm,
Cầu sao đụng phải họ đâu đây.

Tôi có nhiều cuốn danh bạ
Với tên người gạch bỏ,
Đồng hồ hai treo tường một tá đeo tay
Hàng bao năm chẳng nghe thấy tiếng.

Tôi có một cái dù đen lớn
Tôi sợ mở ra lúc ở trong nhà,
Cũng như khi đã bước ra ngoài cửa,
Dù mưa lớn ra sao mặc lòng.

Tựa gã thợ đắm mình vào chiếc giày
Y đương sửa, tôi hiếm khi nào ngẩng lên
Nếu đang làm việc chi đó,
Một chân đặt dưới mồ, dĩ nhiên.

— Charles Simic

Anne Carson - Bọt: Về cái cao cả nơi Longinus và Antonioni

 

Tràn

Cái Cao cả là một kĩ thuật documentary. “Documentary: thuộc về, liên hệ với, hoặc dựa vào sự ghi chép tài liệu (documentation); có tính khách quan (objective), thuộc sự thực (factual)” (Oxford English Dictionary). Lấy trường hợp quyển chuyên luận On the Sublime [Về cái Cao cả] của Longinus. Tác phẩm này là tập hợp các đoạn trích dẫn. Nó có những lập luận rối rắm, gần như không có tổ chức, không có kết luận nào có thể diễn đạt gọn lại. Những nỗ lực định nghĩa trong sách chúng thiếu cố kết hoặc lặp ý. Chủ đề then chốt (passion | thụ cảm) bị đình hoãn sang chuyên luận khác (vốn không tồn tại). Bạn sẽ lâm cảnh đọc xong bốn mươi chương (dang dở) mà không biết rõ cái Cao cả thực tế là gì. Nhưng bạn sẽ thấy lòng hưng phấn trước sự ghi chép tài liệu trong sách. Longinus trượt đi từ Homer sang Demosthenes sang Moses sang Sappho bàn về các lưỡi kiếm của thanh thế phô trương. Trích dẫn là gì? Một quote [trích dẫn] (đồng nguyên với quota) là một vết cắt, một phần, một lát cam của kẻ khác. Bạn mút lát cam, vứt cái vỏ, trượt đi mất. Một phần của cái bạn hân thưởng trong kĩ thuật tài liệu là cảm giác của nghề trộm cướp. Thuổng lấy cuộc sống hoặc những câu văn của người ta và chuồn đi với một góc nhìn, vốn được gọi là “objective” bởi vì bạn có thể khiến bất kì thứ gì thành một vật thể bằng việc xử nó theo lối này, và ấy là việc gây lòng hứng thú và nguy hiểm. Ta hãy xem ai kiểm soát sự nguy hiểm.

Ở Chương 20 trong sách On the Sublime, Longinus chúc mừng nhà hùng biện Hi-lạp Demosthenes bởi lẽ ông biết cách làm nên cơn mưa danh từ như các đòn đánh khi thuật lại một cảnh bạo lực:

Bằng thái độ! bằng vẻ mặt! bằng giọng nói! cái gã ra tay đánh người kia có thể làm những thứ với kẻ khác mà kẻ khác không sao miêu tả cho đặng.¹

“Với từ ngữ thế này” – Longinus mỉm cười – “nhà hùng biện tạo nên hiệu ứng tương tự như cái gã ra tay đánh người kia – giáng xuống tâm trí các thẩm phán viên hết cú đánh này đến cú đánh nọ” – và ông trích dẫn lần nữa:

Bằng thái độ! vẻ mặt! giọng nói! Khi hắn đánh với tâm thế xấc xược, khi hắn đánh như kẻ thù, khi hắn đánh với hai nắm đấm trần trụi, khi hắn đánh với cú tát vào một bên đầu các vị —²

Luận điểm của Longinus rằng, bằng cách sắp bày cách bạo tàn những danh từ kết liên hoặc những mệnh đề danh từ, Demosthenes hoán chuyển bạo lực của các cú đấm thành bạo lực của cú pháp. Những dữ kiện của ông tràn lên trên cái khuông của văn cảnh gốc và đánh túi bụi vào tâm trí các thẩm phán viên. Hãy trông theo sự tràn này, vốn chuyển di từ gã đàn ông ra tay đánh người, đến từ ngữ của Demosthenes miêu tả gã đó, đến các thẩm phán viên nghe từ ngữ này, đến Longinus phân tích toàn bộ tiến trình, đến tôi nhớ lại cuộc luận bàn của Longinus về sự ấy và sau cuối đến bạn đang đọc bản kí thuật của tôi. Cái thời khắc nhiệt cuồng nó vang dội từ tâm hồn này sang tâm hồn kia. Mỗi tâm hồn kiểm soát nó tạm thời. Mỗi tâm hồn hân thưởng nó theo từng trích dẫn.

Louis MacNeice - Li rượu

Li rượu

Cho nó lần nữa nên hình trong tay y –
Thời khắc nắm trọn như li rượu đầy.
Ngồi trơ vơ giữa gian phòng ăn trống trải...
Từ mấy ngọn đèn chùm tuyết đà rơi rơi
Tụ lại hàng lớp vây quanh ghế ngồi
Và bóp nghẹt con đường nơi cánh cửa xoay.
Thực khách sau cuối, như con rối diễn thoại
Bị bỏ rơi, mắt chăm chú trước y, van cầu:
'Cho nó lần nữa nên hình trong tay tôi'.

— Louis MacNeice