Saturday, November 21, 2026

Wallace Stevens - Cách ngôn: Từ các sổ tay

I

Cảnh hoan vui trong thơ là một đặc trưng quý giá nhưng nó phải là một đặc trưng của phép dụng từ.

Thực tại là khuôn sáo
Mà ta thoát ra nhờ ẩn dụ
Chỉ khi ở cõi ẩn dụ
Ta mới là thi nhân.

Các mức độ của ẩn dụ
Vật thể tự thân [absolute object] được xoay chuyển chút ít
Là một ẩn dụ về vật thể ấy.

Một số vật thể ít chịu dây dướng với ẩn dụ hơn một số khác. Cả thế giới ít chịu dây dướng với ẩn dụ hơn một tách trà.

Không có thứ gọi là ẩn dụ của ẩn dụ. Ta không thể tiến bước thông qua các ẩn dụ. Do vậy thực tại là thành tố không thể khuyết thiếu của từng ẩn dụ. Khi tôi nói rằng người kia là một vị thần thì thật dễ thấy rằng nếu tôi cũng nói rằng một vị thần là một gì đó khác, thì thần trở nên thực tại.

Thi ca đi tìm đến mối liên hệ giữa con người và sự có thực.

Friday, November 20, 2026

Wallace Stevens - Thuần là có đó

 

Thuần là có đó

 

Cây cọ nơi cùng tận trong tâm trí,
Vượt quá đoạn nghĩ cuối, trổi giữa
Cảnh sắc màu đồng thiếc,

Một chim lông vàng kim
Hót lẩn trên cây, nghe vô nghĩa với người đời,
Nghe vô cảm với người đời, tiếng hót xa lạ.

Thì ta hiểu được ấy đâu phải là căn do
Khiến cho lòng ta nên vui hay trở sầu.
Con chim hót. Bộ lông chiếu toả.

Cây cọ đứng ngay rìa khoảng không gian.
Ngọn gió hiu hiu thổi qua các nhành.
Bộ lông chim mang sắc hình lửa buông rủ xuống.

— Wallace Stevens

Sunday, November 15, 2026

K. P. Kavafis - Đợi chờ bọn man di

 

Đợi chờ bọn man di

 

— Ta đang đợi chờ gì, khi tựu lại nơi công-trường?

          Bọn man di sắp sửa tới nơi này vào hôm nay.

 

— Cớ sao ở nguyên-lão-viện không sự gì diễn ra?
     Cớ sao các vị nguyên-lão ngồi kia không làm việc lập pháp?

          Bởi lẽ bọn man di sẽ tới vào hôm nay.
          Luật lệ nào các nguyên-lão lập nên đặng lúc này?
          Khi bọn man di ở đây, chúng là kẻ lập pháp.

 

— Cớ sao hoàng đế lại thức dậy từ sớm tinh mơ,
     và cớ sao ngài ngự toạ ở cổng vào thành bang
     trên ngai vị, thật trọng thể, vương miện trên đầu?

          Bởi lẽ bọn man di sẽ tới vào hôm nay
          và hoàng đế đợi chờ tiếp đón kẻ đầu lĩnh.
          Ngài còn sửa soạn cuộn da thú hầu trao cho y,
          phong tặng tước vị cùng bao danh xưng.

 

— Cớ sao chấp-chính-quan và pháp-vụ-quan bước ra hôm nay
     trên mình mặc những tấm áo choàng hoa văn, sắc đỏ tươi?
     Cớ sao tay họ đeo vòng cẩn vô vàn thạch anh tím,
     cùng mấy chiếc nhẫn nạm ngọc lục bảo chiếu diệu dường bao?
     Cớ sao họ lại cầm theo cây ba-toong
     được gia công tinh xảo bằng bạc vàng?

          Bởi lẽ bọn man di sẽ tới vào hôm nay
          và những vật như thế làm bọn man di phải loá mắt.

 

— Cớ sao các biện-thuyết-gia lỗi lạc không đến như mọi khi
     để xướng lên bài diễn văn, nói ra ý lòng mình?

          Bởi lẽ bọn man di sẽ tới vào hôm nay
          và thấy chán chường trước phép tu từ cùng những giảng thuyết.

 

— Cớ sao xảy đến cảnh bất an cùng cảnh rối ren này.
     (Khuôn mặt người đời bỗng hoá nghiêm trọng làm sao.)
     Cớ sao bao đường phố và công-trường thoắt đà trống trải,
     ai nấy đều về nhà đắm chìm trong nỗi trầm tư?

          Bởi lẽ màn đêm buông và bọn man di không tới.
          Và những kẻ vừa trở về từ chốn biên thuỳ cho hay
          bọn man di đã không còn nữa.

 

     Và giờ đây sự thể ra sao khi thiếu bọn man di này.
     Đám người ấy vốn từng là phương giải quyết một thuở cho ta.
     

— K. P. Kavafis

Friday, November 13, 2026

Giorgos Seferis - Những dế

 

Những dế 


Ngôi nhà những dế là dế ngập tràn
phát tiếng đập tợ đồng hồ nhip loạn
hơi thở hào hển. Và quãng thời gian

bọn ta sống cũng đập như thế
còn lẽ công chính vẫn lặng thinh
làm như không điều chi cần thốt.

Hồi ở Pelion tôi nghe tiếng bọn ấy
một cái hang lanh lẹn chúng đào lấy
vào buổi đêm nọ. Nhưng giờ đây bọn ta

đã lật xoay được chiếc lá của định mệnh
bọn mi biết bọn ta như bọn ta biết bọn mi
từ những kẻ sống ngụ chốn bắc phương

đến những người da đen xích đạo
rặt xác thân mà thiếu trí nghĩ
họ hét gào trong cơn đớn đau

ta chịu đau và mi chịu đớn
nhưng bọn ta không hét không gào
cũng chẳng thì thầm, bởi lẽ

cỗ máy nó chạy thậm nhanh
khi gieo kinh hãi và khinh miệt
khi định nên các nẻo tử sinh

Ngôi nhà những dế là dế ngập tràn

Pretoria, 16 tháng Một ’42

— Giorgos Seferis

Giorgio Agamben - Ý niệm về ái tình


Ý niệm về ái tình

Sống trong thân mật với một kẻ lạ, không phải để kéo người ấy lại gần, hay để khiến người ấy tỏ tường ra với ta, mà là để giữ người ấy luôn lạ, luôn xa cách: không hiển hiện - không hiển hiện đến mức tên người ấy ôm chứa họ hoàn toàn. Và, ngay cả trong cơn bất an thích, thì không là thứ gì khác một chốn mở luôn luôn, thứ ánh sáng không phui pha trong đó một hữu thể, cái ấy, mãi mãi được phơi bày và được phong kín.

— Giorgio Agamben

Wednesday, November 11, 2026

Charles Simic - Mộ địa gia đình


Mộ địa gia đình


Các ông giận dữ và các bà bạo nộ
Được chôn kề cạnh hàng bao năm,
Lời chửi rủa cùng tiếng khóc nghẹn
Xui đám cây rùng mình đến ngày này.

— Charles Simic

Charles Simic - Giá treo cổ của tôi đặt nơi đâu?


Giá treo cổ của tôi đặt nơi đâu? 


Bên ngoài khung cửa sổ
Tôi nhìn ra như đứa trẻ
Nơi thị thành có quân chiếm đóng
Lặng im như một nấm mồ.

— Charles Simic