Zbigniew Herbert - Tôi hứa một lời

Tôi hứa một lời

Ngày ấy tôi còn trẻ
và lẽ thường khuyên tôi rằng
đừng đưa ra lời hứa

Tôi đánh bạo mà nói được
tôi sẽ nghĩ ngợi chút ít
chuyện có gấp chi đâu
đây nào phải lịch tàu chạy

Tôi sẽ hứa một lời
sau kì thi tốt nghiệp
sau thời hạn quân dịch
sau khi dựng được mái nhà

nhưng thời gian bùng nổ
chẳng còn thời trước
chẳng còn thời sau
trong hiện tại loá mắt
mi đành phải lựa chọn thôi
nên tôi hứa một lời

một lời –
một thòng lọng quanh cổ
một lời sau cuối

vào mấy lúc hiếm hoi
khi mọi thứ nhẹ bổng
và trở nên sáng rõ
tôi tự nhủ lòng
"lời thế ấy
tôi muốn làm sao
rút lại lời mình từng thốt"

lúc ấy thiệt vắn vủn
trục thế giới rít kêu
bao người đi qua
bao cảnh trí
bao vòng thời gian nhuốm màu
mà lời tôi trao hứa
kẹt đó nơi cổ họng

— Zbigniew Herbert

Adam Zagajewski - Biên giới

 Biên giới 

Mùi của những con dế mang hơi xăng

VLADIMIR HOLAN

 

Người nghèo chờ bên đường biên giới
và gửi ánh nhìn hi vọng về phía bên kia
Mùi của những con dế mang hơi xăng
sơn ca hót
bản rút gọn một bài thánh ca

Hai phía biên giới nhìn sang hướng đông
Bắc là hướng đông
Và nam là hướng đông

Ô-tô nọ chở quả địa cầu to
chỉ bày ra đại dương

Một bé gái ngồi trên chiếc Fiat 125 cũ xưa
làm bài cách cẩn trọng

trong quyển tập kẻ dòng xanh lục—
nơi nơi đều có đường biên giới

— Adam Zagajewski

Novica Tadić - [Một con chim bắt đầu hót]

Một con chim bắt đầu hót
vào một ngày sáng trong
bên trên giá treo cổ

Một nhành cây lay động
trong một cánh rừng nhỏ
bên đóm lửa ỉm im

Một dòng suối róc rách
bên trên thân xác
của những người gục ngã

Gió thổi cuốn tàn tro
rồi rắc rải
lên đám tro tàn khác

— Novica Tadić

Novica Tadić - [Các thứ tăm tối]

Các thứ tăm tối mở mắt tôi,
nâng bàn tay, thắt chặt các ngón.

Chúng vừa gần vừa xa xuôi,
ở chốn an toàn khuất lánh
bên kia dãy chín đồi.

Chúng lấy đêm làm vương quốc,
và ánh sáng ngày, vừa tỏ rạng,
làm nên tấm áo choàng.

Không lực nào tiêu trừ được chúng,
gỡ gút được chúng, cắt nghĩa được chúng.

Chúng ở yên vị chỗ mình,
trong ngực ta,
khuấy rộn trong tim ta.

— Novica Tadić

Adam Zagajewski - Núi

Núi

Khi đêm gần kề
núi trong trẻo và tinh khôi
— tựa hồ một sinh viên triết
trước kì thi.

Mây tháp tùng vầng dương tối
đến cuối đại lộ khuất nẻo đàng kia
rồi chầm chậm rời chốn ấy,
nhưng nào có ai kêu.

Nhìn, nhìn ngấu nghiến vào,
khi trời nhá nhem dần loang,
nhìn lòng đừng mãn ý
nhìn không sợ điều chi.

— Adam Zagajewski

Branko Miljković - Biển không thi nhân

Biển không thi nhân

Mi đợi chờ thời điểm thích hợp
Hầu chỉnh mình hợp điệu ngữ ngôn
Nhưng chẳng có một thi nhân nào
Hay chữ nào tự do hết mực
Ôi biển đui mù oan phẫn
Luyến ái nạn đắm tàu

— Branko Miljković

Adam Zagajewski - Thuần phác và kinh nghiệm

Adam Zagajewski

Thuần phác và kinh nghiệm

Ta mang ơn William Blake về hai tập thơ trứ danh Songs of Innocence và Songs of Experience. Theo bản năng ta có khuynh hướng đọc theo thứ tự thời gian các bài thơ của Blake: đầu tiên là thuần phác, rồi sau đó, bù lại bằng đau khổ, kinh nghiệm. Thực sự cần phải thế? Liệu thuần phác có thực sự là thứ ta mất đi, như tuổi thơ, một lần và mãi mãi? Phải chăng không thể có chuyện kinh nghiệm cũng có thể bị mất đi? Kinh nghiệm là một dạng tri thức, và không thứ gì tan rã dễ như tri thức. Điều này cũng đúng với tri thức luân lí, tức là sự khôn ngoan. Một người sống sót từ trại tập trung, phẩm giá và cảm thức đạo đức còn nguyên vẹn, sau đó vẫn có thể thay đổi thành một kẻ vị kỉ tự phụ, có thể gây tổn thương một đứa trẻ. Nếu y nhận ra điều này và bắt đầu hối tiếc, y sẽ trở về trạng thái thuần phác.

Đó là nguyên do tại sao để kinh nghiệm ở sau cuối có thể không phải là điều đúng. Thuần phác theo sau kinh nghiệm, không phải lối ngược lại. Thuần phác phong phú hơn về kinh nghiệm, nhưng nghèo nàn hơn về lòng tự tin. Ta biết rất ít chuyện. Ta hiểu một điều gì đó trong một lúc rồi quên nó đi, hoặc ta phụ bạc cái thời khắc hiểu biết đó. Sau cùng tồn tại sự thuần phác, sự thuần phác cay đắng của vô tri, của tuyệt vọng, của lòng hiếu kì.