Friday, November 20, 2026

Wallace Stevens - Thuần là có đó

 

Thuần là có đó

 

Cây cọ nơi cùng tận trong tâm trí,
Vượt quá đoạn nghĩ cuối, trổi giữa
Cảnh sắc màu đồng thiếc,

Một chim lông vàng kim
Hót lẩn trên cây, nghe vô nghĩa với người đời,
Nghe vô cảm với người đời, tiếng hót xa lạ.

Thì ta hiểu được ấy đâu phải là căn do
Khiến cho lòng ta nên vui hay trở sầu.
Con chim hót. Bộ lông chiếu toả.

Cây cọ đứng ngay rìa khoảng không gian.
Ngọn gió hiu hiu thổi qua các nhành.
Bộ lông chim mang sắc hình lửa buông rủ xuống.

— Wallace Stevens

     Đoàn Duy chuyển ngữ

 












Nguồn:

Wallace Stevens; Of Mere Being; Opus Posthumous (biên tập bởi Milton J. Bates); Vintage Books, 1990.

 

-----

 

"Không viết, tôi lâm cảnh hoại thân. Tôi cảm giác cuộc sống mình tiêu ma thành cuộc tư biện vô hồn, tẻ ngắt dường bao khi tôi không còn viết xuống những gì ở tâm trí mình." [Without writing I come undone. I sense how my life dissolves into dead, dull speculation when I no longer write down what is on my mind.]

— Elias Canetti, 1994, in trong The Book against Death (bản dịch Anh văn của Peter Filkins]

Vào năm cuối đời mình, Canetti viết mấy dòng như trên, tựa như lời đáp lại bài thơ 'Of Mere Being' này mà Wallace Stevens cũng viết vào năm cuối đời (1955). Theo Paul Mariani viết trong quyển tiểu sử Stevens ('The Whole Harmonium'), thì đây có lẽ là bài thơ cuối cùng của thi sĩ, như một "lời từ biệt thơ".

Nhan đề bài thơ tôi vung tay phóng dịch tí chút, thay vì dịch sát nghĩa là 'Về tồn tại đơn thuần', hầu cho hợp với ngữ khí giản đơn của cái nhan. Nguyên bài này, để trọn ý, có thể dịch nghĩa xuôi ra như sau:

"Cây cọ kia nằm ở điểm tận cùng trong tâm trí, vượt qua khỏi cả ý nghĩ chót cuối, nó trổi lên giữa cảnh sắc mang màu đồng thiếc, rồi có một con chim với bộ lông vàng kim nó lẩn lút trên cây mà cất tiếng hót, thứ tiếng không gieo ý nghĩa gì với người đời, cũng chẳng gây xúc cảm chi, một thứ tiếng xa cách lạ lẫm. Lúc ấy ta nhận ra rõ sự đó nào phải căn do khiến lòng chúng ta vui sầu. Chim hót. Lông toả ánh chiếu. Cây cọ thời đứng ngay rìa khoảng không gian. Gió hiu hiu thổi qua mấy nhành cây. Bộ lông chim mang sắc hình lửa ấy cứ rủ buông xuống."

No comments:

Post a Comment