Saturday, November 21, 2026

Wallace Stevens - Cách ngôn: Từ các sổ tay

I

Cảnh hoan vui trong thơ là một đặc trưng quý giá nhưng nó phải là một đặc trưng của phép dụng từ.

Thực tại là khuôn sáo
Mà ta thoát ra nhờ ẩn dụ
Chỉ khi ở cõi ẩn dụ
Ta mới là thi nhân.

Các mức độ của ẩn dụ
Vật thể tự thân [absolute object] được xoay chuyển chút ít
Là một ẩn dụ về vật thể ấy.

Một số vật thể ít chịu dây dướng với ẩn dụ hơn một số khác. Cả thế giới ít chịu dây dướng với ẩn dụ hơn một tách trà.

Không có thứ gọi là ẩn dụ của ẩn dụ. Ta không thể tiến bước thông qua các ẩn dụ. Do vậy thực tại là thành tố không thể khuyết thiếu của từng ẩn dụ. Khi tôi nói rằng người kia là một vị thần thì thật dễ thấy rằng nếu tôi cũng nói rằng một vị thần là một gì đó khác, thì thần trở nên thực tại.

Thi ca đi tìm đến mối liên hệ giữa con người và sự có thực.

Tưởng tượng là nang lực của con người đối với tự nhiên. Hãy nghi vấn

Tưởng tượng là thiên tư duy nhất. Hãy nghi vấn

Cách thay đổi những vật thể thực có mà không cần ẩn dụ trợ giúp. Bằng xúc cảm, văn phong, v.v.

Thi ca như sự biểu thị mối quan hệ mà con người tạo ra giữa chính y & thực tại.

Động lượng của tâm trí là thảy hướng đến trừu tượng

Tưởng tượng của người mù không thể là khuếch triển của một sự thể ngoại tại mà người đó chưa bao giờ thấy. (Berkeley)

Hiệu ứng của tưởng tượng lên các tác phẩm của nghệ sĩ là một chủ đề khác so với cái mà tôi lưu tâm. Trong nghệ thuật thì hiệu ứng của nó là sự sinh sản các phẩm tính: như sức mạnh (Pater, Michael Angelo) và giá trị của nó là vấn đề về giá trị của những phẩm tính đó. Trong đời sống nó sản sinh các thứ và giá trị của nó là vấn đề về giá trị của những thứ ấy như, ví dụ, giá trị của các tác phẩm nghệ thuật.

II

Có hai nguyên hình của hạng thi sĩ, trong đó có thể kể Homer là minh hoạ cho loại tự thuật và Plato, không tính đến chuyện ông không viết bằng vận văn, là minh hoạ cho loại suy nghiệm.

III

Một bài thơ tựa hồ một vật thể tự nhiên. 

Đoàn Duy chuyển ngữ
 

Nguồn:
Wallace Stevens; Aphorism: From Miscellaneous Notesbooks; Opus Posthumous (biên tập bởi Milton J. Bates); Vintage Books, 1990. 

No comments:

Post a Comment